Program rozwoju samopomocy na Mazowszu

Mazowiecka Sieć Klubów Integracji Społecznej i Klubów Samopomocy |  Grupy on-line

Od 2003 w sposób systemowy Stowarzyszenie Biuro Obsługi Ruchu Inicjatyw Społecznych BORIS rozpoczęło program rozwoju samopomocy w województwie mazowieckim wspólnie z Ośrodkami Pomocy Społecznej. Tworzenie grup samopomocy czerpało z nurtu edukacyjnego Centrów Aktywności Lokalnej, przy czym wzmocniło pozycję rozwoju samopomocy poprzez tworzenie Klubów Samopomocowych lub Klubów Integracji Społecznej w ramach Ośrodków Pomocy Społecznej. BORIS powoli buduje sieć zarówno Klubów Samopomocy jak również Animatorów Samopomocy na Mazowszu. Program jest realizowany we współpracy ze Stowarzyszeniem Volkssolidaritaet z Berlina oraz stale wspierany przez Mazowieckie Centrum Polityki Społecznej oraz fundusze europejskie.

Kluby Samopomocy i Kluby Integracji Społecznej

Model Klubów nie wymaga tworzenia nowej organizacji czy instytucji - wdrożenie tej metody działania polega na realizacji programu przez istniejące placówki samorządowe, w szczególności ośrodki pomocy społecznej. Kluby Integracji Społecznej i Kluby Samopomocy działają bowiem na bazie pracy zespołu i pracy wolontariuszy. Klub Samopomocy działający na podstawie ustawy o pomocy społecznej jest nakierowany głównie na tworzenie miejsca rozwoju dla grup samopomocy i wsparcia. Klub Integracji Społecznej działający na podstawie ustawy o zatrudnieniu socjalnym ma szerszą formułę obejmującą oprócz działalności grup, również inne aktywne formy przeciwdziałania skutkom bezrobocia (prace interwencyjne, zatrudnienie subsydiowane, staże, itp.). Klub Samopomocy może, ale nie musi, być wstępem do tworzenia Klubu Integracji Społecznej, Klub jest tworzony rozporządzeniem kierownika/dyrektora ma swojego koordynatora i animatorów grup oraz stałe miejsce przygotowane do spotkań.

Animatorzy grup samopomocowych

Kluczowe dla powodzenia projektu jest wykształcenie animatorów grup samopomocowych. Do zadań animatora grupy samopomocowej należy:

• dokonywanie diagnozy problemów społecznych w swoich środowiskach,
• rekrutacja ludzi do konkretnej grupy,
• organizowanie pierwszych spotkań grup,
• uczenie członków grupy co to jest grupa samopomocowa i jak powinna funkcjonować,
• wspieranie grup w kryzysowych momentach,
• dbanie o rozwój członków grupy,
• budowanie lokalnych koalicji problemowych,
• inicjowanie coraz to nowych grup.

Edukacja

Do tej pory odbyły się 4 cykle szkoleniowe (ok. 50-60 godzin każdy) w których wzięło udział około 80 animatorów z 40 instytucji. Edukacja animatorów samopomocy odbywa się ona poprzez szkolenia i konsultacje. Metodą szkoleniową, która będzie powszechnie stosowana w czasie treningów jest metoda aktywnego uczestnictwa ("learning by doing"). Metoda ta bazuje ściśle na doświadczeniach uczestników i grupowej wymianie doświadczeń. Wykładowcy prowadzą ćwiczenia (symulacje, odgrywanie ról, dyskusje w mniejszych zespołach i plenarne), ułatwiają dochodzenie do prawidłowych wniosków, podsumowują poszczególne bloki oraz całość procesu edukacyjnego.

Na szkoleniach poruszane są następujące zagadnienia:

Rola samopomocy we współczesnym świecie

Animowanie grup samopomocowych dla rozwiązywania problemów społecznych

Dynamika rozwoju grupy oraz rola animatora

Budowanie koalicji i instytucjonalnych partnerstw wokół samopomocy,

Praca metodą projektu

Pozyskiwanie zasobów i środków na działania grup

Program edukacyjny zawsze był bardzo wysoko oceniany przez uczestników. W uwagach na temat co się podobało w projekcie powtarzały się opinie:

• "możliwość zmiany wizerunku OPS",
• "wykorzystania nowej formy do pomocy ludziom"
• "Metoda prowadzenia szkoleń - aktywna, zmuszająca do zaangażowania, myślenia, różnorodność form pracy"
• "Sposób zdobywania wiedzy był przekazywany w sposób b. Ciekawy"
• "Zdobycie nowych znajomości"
• "Możliwość wymiany doświadczeń"
• "Śmielej wchodzę w realizację projektu Klubu Samopomocy"
• "Poznanie nowych metod pracy socjalnej"
• "Miła atmosfera na szkoleniach"
• "Profesjonalni, kompetentni prowadzący, duże ich zaangażowanie"

Rezultaty

- Powstało około 100 samopomocowych i wsparcia, w których wzięło udział około 800 osób. Grupy składają się z bardzo różnych osób dotkniętych problemem to m.in.: samotne matki, rodziny wielodzietne, rodziny zastępcze, rodziny dzieci z ADHD, autyzmem, seniorzy, ofiary przemocy, osoby niepełnosprawne ich rodziny i opiekunowie, osoby bezrobotne. Powtarzały się opinię uczestników grup: że zostały wreszcie zauważone, ktoś zwrócił na nie uwagę, że nie czują się już osamotnieni ze swoim problemem. Nastąpiło w wielu wypadkach przełamanie poczucia izolacji, podwyższenie poczucia własnej wartości, pojawiły się nowe więzi i relacje społeczne.

- Wyedukowano około 80 animatorów grup samopomocowych

- Powstało 15 Klubów Samopomocowych lub Klubów Integracji Społecznej powołanych rozporządzeniem dyrekcji

- Rozpoczęto tworzenie partnerstwa z licznymi organizacjami i instytucjami na poziomie lokalnym . Nawiązano współpracę w ramach partnerstwa wokół samopomocy z około 200 placówkami

Promocja projektu

Od początku czyli od 2003 roku projekt posiada swoją stronę internetową www.samopomoc.boris.org.pl , która jest najobszerniejszym kompendium wiedzy na temat samopomocy w Polsce. Można na niej znaleźć teorię samopomocy, przykłady stworzonych grup samopomocy, przykłady rozporządzeń powołujących Kluby, raporty z przeprowadzonych projektów edukacyjnych oraz refleksje uczestników szkoleń.